سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
50
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
و در اينجا اشاره لطيف دارد كه پديدار شدن موجودات را تشبيه به حكم حاكم نموده كه همانطورى كه حكم از حاكم به مجرد اشارهاى صادر ميگردد بدون اينكه چيزى از وى صادر شود و زايش كند همين طور وقتى اراده حق تعالى بايجاد شىء مراد تعلق ميگيرد بمحض اشاره كه تعبير از آن بلفظ « كن » مينمايد آن شىء مراد موجود ميگردد بدون اينكه توليد مثل شود كه در مقام خلقت چيزى از او منفصل گردد يا زايش نمايد زيرا كه توليد مثل بهر معنايى كه فرض شود بايستى ولد از والد منفصل گردد و از آن چيزى زايش نمايد كه در حقيقت قبلا يا بالفعل يا بالقوه در والد موجود بوده و بعدا از او جدا و منفصل گردد ، و پس از زايش زائيده شده چيزى مىشود مثل زاينده او و منزه است پروردگار عالم كه چيزى مثل او يا شبه او در عالم يافت گردد كه اگر چنين بودى بايستى هر يك از موجودات پس از خلقت خدا و واجب الوجود باشند . لكن بايد دانست كه در اينجا مطلب بسى دقيقتر و بالاتر است زيرا كه در اوامر تكوينى و در ابداع و پديد آوردن موجودات محتاج بلفظ و كلامى نيست و لفظ « كن فيكون » در آيه اشاره بسرعت اجابت ممكنات است براى پذيرفتن اوامر تكوينى كه بمحض اراده و خواست الهى اجابت مينمايد اوامر تكوينى را و در سوره يس آيه 82 فرموده إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ